Isolatiemateriaal

Op deze pagina (12)

1. Welke isolatie is het meest effectief?
2. Minerale wol: glaswol en steenwol
3. Kunststof schuim: EPS, XPS, PIR, PUR en resol
4. Biobased isolatie: houtvezel, vlas, hennep en meer
5. Overige isolatiematerialen
6. Welk isolatiemateriaal past waar?
7. Dun isolatiemateriaal: als je weinig ruimte hebt
8. Isolatie in vlokken, korrels en parels
9. Duurzame isolatiematerialen
10. Welke isolatie is ongezond?
11. Hoe lang gaat isolatiemateriaal mee?
12. Zo weten we het

Welke isolatie is het meest effectief?

Het soort materiaal telt minder dan je misschien denkt. Het belangrijkste is dát je isoleert. Daarna telt een hoge isolatiewaarde (Rd), en dat je het materiaal zonder open naden aanbrengt, want door een open naad lekt de warmte alsnog weg. Twee materialen met dezelfde Rd-waarde isoleren dus even goed; het ene is alleen dikker dan het andere.

Daar zit meteen het grootste verschil tussen de materialen: de ruimte die ze kosten. Per centimeter isoleren resol en PIR het best van de gangbare materialen. Voor Rd 3,8 in een schuin dak heb je 8 cm resol of 9 cm PIR nodig. Met glaswol, steenwol of EPS is dat 14 cm, en met vlas, houtvezel of cellulose 15 cm. Hoe minder dikte je nodig hebt, hoe beter het materiaal per centimeter isoleert.

De dikte die je nodig hebt voor dezelfde isolatiewaarde. Hoe korter de balk, hoe beter het materiaal per centimeter isoleert.

Resolkunststof schuim

8 cm

PIRkunststof schuim

9 cm

Glaswol, steenwol, EPS

14 cm

Folie

14 cm

Vlas, houtvezel, cellulosebiobased

15 cm

Bron: Milieu Centraal (2026).

De lambdawaarde van ieder materiaal, met het product en de bron erbij, staat in de isolatiewaarde tabel. Wat Rd en Rc betekenen, lees je bij Rc-waarde.

Welk materiaal het best isoleert, is overigens iets anders dan welke maatregel het meeste oplevert. Spouwmuurisolatie levert veel op voor wat het kost: de winst is te vergelijken met 11% rente op een spaarrekening, tegen 5% bij dak- en vloerisolatie. Wat de andere maatregelen kosten, lees je bij wat isoleren kost. Welk materiaal per situatie de beste keus is, staat bij beste isolatiemateriaal.

Alle materialen vallen in 4 groepen. Hieronder zie je ze naast elkaar, met de plekken waar je ze vooral tegenkomt. Daarna lopen we de groepen een voor een langs.

Minerale wol: glaswol en steenwol

De eerste groep ken je vrijwel zeker. Glaswol en steenwol zijn samen met EPS de meest gebruikte isolatiematerialen. Glaswol is grotendeels gemaakt van glasscherven, steenwol van vulkanisch gesteente met een organisch bindmiddel. Je koopt ze als dekens, halfharde platen of losse vlokken om in te blazen.

Het grote pluspunt van minerale wol is de prijs. Zoek je een goedkope voorzetwand, dan is glaswol of steenwol een goede keus. Daar staan een paar nadelen tegenover, die je vooral merkt als je weinig ruimte hebt of het zelf aanbrengt:

Kunststof schuim: EPS, XPS, PIR, PUR en resol

Waar minerale wol vooral goedkoop is, kies je kunststof schuim meestal om een andere reden: PIR en resol sparen ruimte, en XPS kan tegen druk. Kunststof isolatie is hardschuim, meestal gemaakt van aardolie. Dit zijn de soorten die je in huis tegenkomt:

EPS (piepschuim)

Bolletjes met lucht of CO2, los als parels of in platen. Van melkzuur gemaakt heet het biofoam.

XPS

Platen van geperste microbolletjes, drukvaster dan EPS. Fabrikant Soprema geeft XPS op voor keldermuren, ook aan de buitenkant.

PIR

Een minder brandbare vorm van PUR, met een hoge isolatiewaarde.

PUR

Platen, of schuim dat een bedrijf ter plekke spuit.

Resol (fenolschuim)

Platen. Van deze groep isoleert resol per centimeter het best.

Met PIR en resol verlies je de minste ruimte, en dat is hun grootste pluspunt. XPS kies je waar het materiaal druk moet kunnen hebben. Voor platte daken zijn er EPS-platen, zoals de Dijkotop-platen van Kingspan Unidek, en in de spouw horen EPS-parels bij de beste materialen.

Op prijs verschilt het per plek. Voor een voorzetwand zijn PIR-platen duurder dan bijvoorbeeld steenwol. Onder een betonvloer is PIR juist iets goedkoper: € 21 per m², tegen € 23 voor glas- of steenwol. Gespoten PUR zit vast aan vloer of dak, en is daardoor moeilijker te recyclen. Bij gespoten PUR onder de vloer meldden bewoners gezondheidsklachten; daarover lees je meer bij welke isolatie ongezond is.

Biobased isolatie: houtvezel, vlas, hennep en meer

Wil je liever geen kunststof of minerale wol, dan kom je uit bij biobased isolatie. Dat is isolatie van hernieuwbare grondstoffen, zoals hout, vlas, hennep, oud papier (cellulose), kurk of gerecycled katoen. Het bestaat voor minstens 70% uit natuurlijke materialen.

Voor het milieu scoren vlasplaten en gerecyclede kleding in een schuin dak het best. Er is ook een financieel voordeel: staat het product als biobased op de meldcodelijst van RVO, dan krijg je extra subsidie, in 2026 bijvoorbeeld € 5 per m² dakisolatie. Daar staat tegenover dat biobased materiaal vaak duurder is.

Reken ook op iets meer dikte: 15 cm, tegen 14 cm voor glaswol. Biobased materiaal neemt snel vocht op, en daarom heb je een dampremmende laag nodig. Ook gaat het wat korter mee: cellulose en vlasplaten ongeveer 50 jaar, tegen 75 tot 100 jaar voor de meeste andere materialen. De materialen, hun isolatiewaarde en de subsidiebonus staan uitgebreid bij biobased isolatie.

Overige isolatiematerialen

Naast de 3 grote groepen zijn er materialen voor bijzondere plekken, zoals onder de vloer of waar je heel dun moet isoleren.

• Thermoskussens en thermosheets Polyesterfolie met een aluminiumcoating, soms in meer lagen. Thermoskussens zet je vast onder de vloer.
• Vacuümpanelen (VIP) Een vacuüm kern in een omhulsel van aluminium. Je haalt er Rd 3,5 mee bij 2,5 cm, maar ze zijn duurder dan andere materialen, en de fabrikant maakt ze op maat.
• Aerogel Silicium met meer dan 95% lucht, als vlokken of dekens. Het isoleert zeer goed, maar is moeilijk verkrijgbaar.
• Cellenglas Ook schuimglas of foamglas genoemd: een drukvaste en waterbestendige plaat van glasafval en mineralen.
• Perliet, vermiculiet en geëxpandeerde klei Korrels van vulkanisch glas of klei.
• Schelpen Houden de kruipruimte droger, maar isoleren veel minder goed dan piepschuim.

Bron: Milieu Centraal (2026).

Isolerende muurverf hoort niet in dit rijtje. Je bespaart daarmee hooguit zoveel als met 4 mm isolatie, dus het is geen alternatief.

Welk isolatiemateriaal past waar?

Nu je de groepen kent, kun je per plek kiezen. Welk materiaal je gebruikt, hangt namelijk eerst af van de plek: op sommige plekken vallen materialen af, op andere zijn ze juist heel geschikt. In de tabel zie je per plek welke materialen er gebruikt worden en waar je op let.

Plek	Gebruikte materialen	Let op
Spouwmuur	EPS-parels (wit, grijs of biofoam), glaswol- en steenwolvlokken, minder vaak PUR-schuim	geen UF-schuim; bij een smalle spouw past niet elk materiaal
Schuin dak, binnenkant	dekens of platen van glaswol, steenwol, vlas of houtvezel; PIR- of resolplaten bij weinig ruimte	kies minstens Rd 3,8, met een dampremmende laag
Schuin dak, buitenkant	isolatie op het dakbeschot, met de pannen er weer op; of PUR-schuim, vlokken of EPS-parels onder de pannen gespoten	altijd door een bedrijf
Plat dak	isolatieplaten onder een nieuwe dakbedekking van bijvoorbeeld bitumen of EPDM, of drukvaste platen erbovenop	altijd door een bedrijf; niet aan de binnenkant
Zoldervloer	beloopbare isolatieplaten, of glaswol of steenwol tussen de balken	dampremmende laag onder de isolatie
Vloer, onderkant	thermoskussens; platen van kurk, hout, vlas of EPS; schuim; glas- of steenwol	kruipruimte van minstens 35 cm
Bodem van de kruipruimte	EPS- of biofoamparels, isolatiechips, EPS-matrassen, schuimbeton	een laag parels van minstens 25 cm
Buitenmuur, binnenkant	wol in een frame, PIR- of resolplaten, houtvezelplaten, folie	de muur komt 10-15 cm naar binnen
Buitenmuur, buitenkant	platen tegen de gevel, afgewerkt met steenstrips, stucwerk of gevelplaten	vergunning nodig

Bron: Milieu Centraal (2026).

Hoe je per plek te werk gaat, lees je bij spouwmuurisolatie, dakisolatie, vloerisolatie, bodemisolatie en gevelisolatie.

Dun isolatiemateriaal: als je weinig ruimte hebt

Soms beslist niet de plek, maar de ruimte. Heb je weinig ruimte, kies dan resol- of PIR-platen, omdat die per centimeter het best isoleren. Voor een voorzetwand zijn er kant-en-klare PIR- of resolplaten met een gipsplaat eraan. Met 80-90 mm halen die al minstens Rd 3,5.

Moet het nog dunner, dan kom je uit bij vacuümpanelen en aerogel. Vacuümpanelen halen Rd 3,5 met 2,5 cm boven op de vloer. Ook aerogel isoleert heel goed: fabrikant Aspen Aerogels geeft zijn Spaceloft-deken een lambda van 0,015 W/mK. Kies ze alleen als iedere centimeter telt, want vacuümpanelen zijn duurder dan andere materialen, en aerogel is moeilijk te krijgen.

Wanneer dun materiaal de hogere prijs waard is, lees je bij beste isolatiemateriaal.

Isolatie in vlokken, korrels en parels

Is de plek lastig bereikbaar, zoals de spouw, de ruimte onder de dakpannen of de kruipruimte, dan blaast een bedrijf er losse isolatie in. Vlokken zijn er van glaswol, steenwol en cellulose. In de spouw horen glaswolvlokken bij de beste keuzes voor het milieu.

Parels of korrels van EPS gaan in de spouw en op de bodem van de kruipruimte. Op de bodem raden we een laag van minstens 25 cm aan. Voor de subsidie geldt per product een eigen minimale dikte, zoals 120 mm voor Kingspan Unidek Parels (mini). Staat er soms water in de kruipruimte, dan zijn isolatiechips van piepschuim op de bodem een goede keus. Gesiliconiseerde perlietkorrels kom je in de spouw minder vaak tegen.

Duurzame isolatiematerialen

Kijk je ook naar het milieu, dan geldt dezelfde regel als bij de isolatiewaarde: vooral dát je isoleert, telt. Bij dakisolatie heb je de energie die nodig was om het materiaal te maken, vaak al binnen een half jaar terugverdiend. De milieuverschillen tussen de materialen voor het dak zijn klein. Er is één echte afrader: schapenwol, vanwege de hoge uitstoot van broeikasgassen. De uitzondering is schapenwol van de fabrikant Isolena. Welke materialen per plek het best scoren voor het milieu, staat bij beste isolatiemateriaal.

Welke isolatie is ongezond?

Naast het milieu wil je natuurlijk weten of een materiaal veilig is in huis. Voor bijna alle isolatie is dat zo, met één duidelijke uitzondering.

Ook bij gespoten PUR-schuim onder de vloer kregen sommige bewoners last van astmatische klachten, rode ogen of huiduitslag. Het vermoeden is dat de 2 vloeistoffen niet in de goede verhouding waren gemengd. De kans op klachten is klein, maar niet uit te sluiten. Kies voor gespoten PUR daarom altijd een gecertificeerd bedrijf, bijvoorbeeld met een certificaat van SKG-IKOB of Insula.

Isolatie die eenmaal ingebouwd is, vormt geen gezondheidsrisico. Let alleen op bij het aanbrengen of weghalen. Draag dan bij glaswol, steenwol of purschuim uit een spuitbus beschermende kleding, handschoenen en een mondkapje.

Hoe lang gaat isolatiemateriaal mee?

Heb je eenmaal goed geïsoleerd, dan ben je er lang vanaf.

De meeste isolatiematerialen gaan 75 tot 100 jaar mee, als ze goed zijn toegepast. Cellulose en vlasplaten gaan korter mee: ongeveer 50 jaar.

Die levensduur haal je alleen als je het materiaal droog houdt. Vocht verslechtert de isolatiewaarde sterk en kan schimmel geven. Zorg daarom dat de binnenkant van een muur, dak of vloer dampremmender is dan de buitenkant. Bij dampopen materiaal, zoals glaswol, steenwol of biobased isolatie, hoort aan de warme kant een dampremmende folie. Plak de naden af met isolatieband of tape. Meer hierover lees je bij vocht na isolatie en ventileren na isoleren.

Bij dampopen isolatie, zoals glaswol, steenwol of biobased materiaal, van binnen naar buiten.

1. BinnenWarme lucht uit huis, met vocht.
2. Dampremmende folieAan de warme kant, met de naden afgeplakt.
3. IsolatieBlijft droog en houdt zo zijn isolatiewaarde.
4. BuitenkantMinder dampremmend dan de binnenkant.

Bron: Milieu Centraal (2026).

Denk bij het aanbrengen ook al aan later. Zet platen en dekens vast met schroeven, spijkers of klemmen in plaats van lijm of bouwschuim. Dan kun je ze later scheiden en opnieuw gebruiken.

Zo weten we het